Login

Mindfulness in het onderwijs

Binnen het onderwijs zien we een groeiende interesse in mindfulness. Steeds meer onderwijsgevenden en directieleden kiezen ervoor een mindfulnesstraining te volgen, als investering in eigen welzijn en als bijdrage aan eigen functioneren en mentale veerkracht. Door de eigen ervaring met mindfulnessbeoefening zien ze de waarde van mindfulness voor kinderen en jongeren

Voor leerkrachten, docenten en leidinggevenden, is mindfulness ondermeer gericht op het behouden, hervinden, vergroten van mentale veerkracht, vitaliteit en werkplezier. Mindfulness biedt aanknopingspunten voor duurzame inzetbaarheid en levensfasebewust personeelsbeleid. Voor kinderen en jongeren blijkt mindfulness van grote waarde om zich beter te kunnen ontspannen en concentreren, beter te kunnen omgaan met impulsen, emoties en spanning. 

Onderzoek wijst uit dat mindfulnessbeoefening doorwerkt in het totale schoolklimaat, zowel voor directie, onderwijsgevenden, leerlingen als ouders.

Dat mindfulness steeds groter draagvlak vindt blijkt wel uit het recent verschenen essay 'Vrede kun je leren' van David van Reybrouck en Thomas d'Ansembourg. Dit essay pleit voor mindfulness, geweldloze communicatie en compassie op school, op het werk en thuis.

Recente wetenschappelijke inzichten bewijzen hoe deze technieken werkelijk leiden tot een beter zelfbeeld, betere leerprestaties en wederzijds begrip. Ze verhogen de mentale hygiëne, zowel van mens als maatschappij. De opvoeding tot vrede moet net zo vanzelfsprekend zijn als gymnastiek en lichamelijke verzorging. 

  vrede kun je leren

Wat levert aandachttraining (mindfulness) het onderwijs op ?

Meer flexibiliteit en creativiteit in het omgaan met uitdagingen en veranderingen.
Makkelijker omgaan met werkdruk.
Meer evenwicht, rust en plezier.

Deelnemers ontwikkelen een positieve verandering van leef- en werkstijl en kunnen zich beter ontspannen. Deelnemers ervaren een toename in energie, concentratie en vitaliteit.



Teaching Mindfully - Een mindful houding heeft een positief effect op de interactie met en tussen leerlingen en onderwijsgevenden, ondersteunt het onderwijsleerproces, draagt bij aan een pedagogisch klimaat waarin kinderen zich veilig voelen, respectvol met elkaar wordt omgegaan en waar ieder kind uniek kan zijn. Om mindfulness te belichamen is oefening nodig, en zelfs als u zich alleen op uw eigen beoefening focust ( dus het niet expliciet overdraagt aan kinderen) geeft dat mogelijkheden om de gehele klas te transformeren. Een mindful houding heeft een positief effect op de interactie met en tussen leerlingen, en op het rendement van onderwijs.

 

Onderzoek laat zien dat de effectiviteit van de leerkracht wordt vergroot (Flook, Goldberg e.a. , 2013) en het sociaal-emotioneel klimaat positief beïnvloed wordt.

Naast de effecten bij onderwijsgevenden zien we ook effecten bij leerlingen in het PO en VO . Leerlingen ervaren door aandachttraining meer rust, kunnen zich beter ontspannen en concentreren, ze zijn beter in staat emoties te herkennen en te hanteren, er is minder sprake van conflicten. 

Voor het onderwijs zijn er verschillende trajecten mogelijk:

Wanneer een school interesse heeft in mindful onderwijs vindt een oriënterend gesprek plaats.

  • Wat hoopt een school te bereiken met mindfulness?
  • Richt men zich op welbevinden van onderwijsgevenden of kinderen?
  • Is er draagvlak binnen de school (en ouderpopulatie)?
  • Hoe verhoudt mindfulness zich tot andere ontwikkelgebieden binnen de school?

Na de oriëntatie wordt een invoeringstraject op maat opgesteld, daarbij wordt uitgebreid aandacht besteed aan de transfer en borging binnen de onderwijssetting.
De volgende onderdelen kunnen daar deel van uit maken.

Mindfulnesstraining MBSR/ Mindful werken in het onderwijs - Deze training is gericht op het vergroten van vitaliteit en werkplezier, en het ontwikkelen van mindfulness. Directie en onderwijsgevenden kunnen met meer flexibiliteit en creativiteit omgaan met uitdagingen en veranderingen, gaan makkelijker om met werkdruk en stralen meer rust en plezier uit. Deelnemers ontwikkelen een positieve verandering van leef- en werkstijl en kunnen zich beter ontspannen. Ze ontwikkelen een mindful houding. Het is mogelijk te kiezen voor de 8 weekse MBSR training of de training Mindful Werken speciaal afgestemd op de onderwijssituatie, deze training beslaat ook 8 bijeenkomsten.

Ook kan de school kiezen voor de training .b Foundations, deze training is interesssant als de school overweegt mindfulness een vaste plaats te geven in het schoolsysteem, deze training is vertaald in het Nederlands en richt zich op docenten in het VO en sluit aan op de training .b voor leerlingen in het Voortgezet Onderwijs.

         

Teaching Mindfulness - Mindfulness geven aan kinderen vraagt een professionele training waarbij u als leerkracht of docent wordt opgeleid om zelfstandig mindfulnessoefeningen te geven aan kinderen en jongeren. Om mindfulness te leren aan kinderen moeten we zelf mindful zijn. Dat is de route, of we nu ouder, docent, leerkracht of directeur zijn, het begint bij onze eigen beoefening. Mindfulness aan kinderen geven blijkt een bijzonder inspirerende invloed te kunnen hebben op de eigen mentale veerkracht en het enthousiast en gemotiveerd blijven in het werk.

Mindfulness op maat
Naast bovengenoemde trajecten is het ook mogelijk een mindfulnessactiviteit op maat aan te vragen, bijvoorbeeld in de vorm van een workshop of presentatie tijdens een studiedag of ouderbijeenkomst. 

Onderwijsadvisering - Trajectbegeleiding

Vanuit mijn jarenlange ervaring als onderwijsadviseur begeleid ik de school in het proces om mindfulness te implementeren binnen de school. Wat zijn de mogelijkheden en randvoorwaarden om mindfulness in het onderwijs op te nemen? Op welke manier geef je mindfulness vorm binnen je school? Hoe betrek je ouders als je je wil ontwikkelen tot een mindful school? 

Regelmatig verzorg ik op scholen ( basisonderwijs en voortgezet onderwijs) mindfulnesstrainingen voor geïnteresseerde teamleden, daarnaast voer ik kindertrainingen uit in de klas zodat de school ervaring kan op doen met wat mindfulness hun leerlingpopulatie te bieden heeft. Daarnaast geef ik regelmatig presentaties op ouderavonden, studiedagen en netwerkbijeenkomsten. In Rotterdam is Het Lyceum Rotterdam een van de scholen die ik begeleid om zich te ontwikkelen naar een mindful school. Ook Daltonschool de Meridiaan in Dordrecht (OPOD) word daarin door mij begeleid.

Daarnaast begeleid ik scholen in meerjarige trajecten om zich te ontwikkelen tot een mentale veerkrachtige organisatie, met aandacht voor zowel teamleden als kinderen, aandachttraining vormt daarin een belangrijk onderdeel samen met positieve psychologie en sociaal emotioneel leren. Verschillende scholen die ik begeleid in een meerjarig ontwikkeltraject zijn onder meer RVC de Hef (Boor) en de Nicolaasschool (RVKO) in Rotterdam. Verder was ik betrokken bij de scholing van leerkrachten van de P.J.Troelstraschool in Amsterdam

Ook interesse? Neem contact op met Patries Dekkers info@mindfulness-dordrecht.nl
Informeer naar de kennismakingsworkshops om vast te kunnen stellen of aandachttraining interessant is voor uw team of organisatie!

Ik neem graag de tijd om samen met u na te gaan wat een geschikte manier is om kennis te maken met mindfulness binnen uw schoolorganisatie of schoolbestuur.

Wanneer u al een training heeft gevolgd en geïnspireerd bent geraakt door de kracht van mindfulness, denk ik graag met u mee over mogelijke vervolgstappen binnen uw organisatie.

Lees ook de ervaringen van deelnemers

‘Er is iets veranderd in de interactie met de leerlingen. Ik schiet veel minder in de directe reactie, door dat moment van ruimte zijn er minder conflicten en is er minder irritatie en ongeduld bij mezelf. Ik kan eigenlijk met een veel opener blik naar de kinderen kijken, dat geldt ook in andere situaties. Ik vind mijn werk eigenlijk ontzettend leuk!’

‘Door de training merk ik dat ik veel effectiever en efficiënter werk, ik ben helderder en scherper, creatiever ook, het levert me een enorme tijdswinst op, het gevoel van ik moet nog zoveel is weg!’

‘Ik zie altijd erg op tegen de ouderavonden, door van te voren ruimte te maken voor dat gevoel, vervolgens de aandacht te richten op mijn lijf en adem, kan ik uit de gedachtestroom stappen die me belemmeren om het contact aan te gaan met de groep.’

'Sinds ik mindfulness beoefen merk ik dat ik meer vertrouwen heb in mezelf en in de leerlingen, dat heeft een groot effect op het leerproces van de leerlingen en het klimaat in de groep.'

Wetenschappelijk onderzoek

Uit veel onderzoek blijkt dat mindfulnesstraining bij volwassenen stress vermindert en welbevinden verbetert. Recente studies laten zien dat de effectiviteit van de leraar wordt vergroot en dat de leerkracht na de training beter in staat is een positief sociaal-emotioneel klimaat in de klas te creëren.

Mindfulnesstraining beïnvloedt belangrijk hersengebieden die betrokken zijn bij executieve functies, impuls controle en beslissingen nemen, leren en geheugen, emotieregulatie, emotionele intelligentie, gevoel van verbondenheid met anderen.

Schonert Reichle (2015) heeft onderzoek gedaan naar het Social Emotional Learning (SEL) programma (Mind Up) in combinatie met Mindfulnessoefeningen en dit vergeleken met controlegroep die het SEL programma volgde zonder mindfulnessoefeningen. De kinderen die SEL in combinatie met mindfulnessoefeningen kregen bleken:
Beter in stressregulering, Optimistischer, Behulpzamer, Zorgzamer voor anderen, Lagen beter in de groep, Betere resultaten in rekenen. 
Conclusie: kinderen die SEL programma’s krijgen op school in combinatie met Mindfulnessoefeningen hebben een betere uitgangspositie om succesvol te zijn op school en daarbuiten.

Wetenschappelijke onderzoek:

Lisa Flook, Simon B. Goldberg, Laura Pinger, Katherine Bonus, and Richard J. Davidson. Mindfulness for Teachers: A Pilot Study to Assess Effects on Stress, Burnout, and Teaching Efficacy International Mind, Brain, and Education Society and Blackwell Publishing, Inc., 2013